Gestasyonel diabetes mellitus (GDM) nedir?

Daha önce bilinen şeker hastalığı olmayan kadınlarda ilk kez gebelik sırasında ortaya çıkan şeker hastalığıdır. 

Gebelikte neden şeker hastalığı ortaya çıkmaktadır?

Gebelik genellikle insülin direncinin eşlik ettiği bir durumdur. Pankreas organ fonksiyonlarının insülin direncini aşmakta yetersiz kaldığı durumlarda gebelikte şeker hastalığı gelişebilmektedir. 

Diyabet gebelikte neden önemlidir?

Diyabetik gebelerde preeklampsi, haftasına göre çok büyük bebeklerin olması, sezaryen ihtiyacı gelişmesi vb istenmeyen durumlar meydana gelebilmektedir. Gebelikte şeker hastalığı gelişen kadınların geri kalan hayatlarında tip 2 şeker hastası olma olasılıkları yüksektir.

Hangi gebeler risk altındadır?

• Önceki gebeliğinde gebelik şekeri olan
• Açlık şekeri bozulmuş olan, 3 aylık şekeri (HbA1c) değeri ≥5.7 olan
• Birinci derece yakınlarında şeker hastalığı olan
• Gebelik öncesi vücut kitle indeksi (VKI)  ≥30 kg/m2 olan ya da gebelikte ciddi kilo artışı olan
• 35 yaş ve üzeri gebeler
• Polikistik over sendromu (PKOS) gibi şeker hastalığına yatkınlık yapan hastalıkları olan
• Daha önce 4000 gram ve üzeri bebek doğurmuş olanlar

Şeker yüklemesi ile tarama yapılması neden önemlidir?

Tarama sonucu tespit edilen şeker hastalığının uygun bir şekilde tedavi edilmesi ile şekere bağlı komplikasyon oranlarında %40 azalma sağlanabilmektedir. 

Taramalar nasıl yapılmaktadır?

Gebeliğin 24-28. haftalar arasında şeker yüklemesi yapılarak gerçekleştirilmektedir. 

İki farklı yöntem bulunmaktadır:

1. İki adımlı (50 gr ve 100 gr glukoz yükleme (OGTT))
2. Tek adımlı (75 gr glukoz yükleme (OGTT))

Şeker yüklemesini yaptıramayan ya da yaptırırken problem yaşayan gebelerde tarama amaçlı başka neler yapılabilir?

Bulatı ve/veya kusma nedeni ile şeker yüklemesini tolere edemeyenlerde şekerli içeceğin içerisine bir miktar buz ilave edilerek bu şikayetler azaltılabilir.  

Şeker yükleme yaptıramayan gebelerde açlık ve tokluk kan şekeri takipleri istenerek 1-2 hafta sonra kan tetkikleri ile yeniden değerlendirilebilir. Yüksek riskli bir gebe ise 32. hafta civarında bu takipler yeniden yaptırılabilir.

Gestasyonel diyabetli bireylerde ilaç tedavisi gerekli midir?

Gebelerin çoğunda diyet ve egzersiz gibi temel yaşam tarzı değişiklikleri ile kan şekeri değerleri kontrol altına alınabilir. Ancak gebelerin üçte birinde ilaç tedavisi ihtiyacı olabilmektedir. 

Tedavide hedef kan şekeri değerleri kaç olmalıdır?

Açlık kan şekeri <95 mg/dl, 1.saat tokluk şekeri <140 mg/dl ve 2.saat tokluk şekeri <120 mg/dl olmalıdır. 

Hangi durumlarda ilaç tedavisine başlanmalıdır?

Diyet ve egzersize rağmen kan şekeri değerleri yüksek seyrediyorsa ya da bebek olması gerekenden çok büyükse (makrozomik) kan şekeri değerleri normal olsa bile tedavi başlanabilir. 

Tedavide hangi ilaçlar kullanılabilir?

Öncelikle insülin tedavileri tercih edilmektedir. Regüler insülin, detemir, lispro, aspart insülin kullanılabilen seçenekler arasındadır. Metformin ve glibürid gibi şeker haplarının kullanılabileceğine dair görüşler mevcut olsa da ülkemizde henüz bu konuda fikir birliği bulunmamaktadır. 

Doğum sonrası da takip gerekli midir?

Doğum sonrasında çoğu hastanın şekeri normal düzeyine döner. Ancak gebelikte diyabet gelişmiş kadınlarda doğum sonrası 4-12. haftalar arasında şeker yüklemesi ile şeker hastalığı taraması yapılması önerilmektedir. Bu hastaların hayatları boyunca şeker hastalığı meydana gelme riskleri bulunduğundan dönem dönem takip ve kontrollerinin yapılması uygun bir yaklaşım olacaktır. 

Yazımız burada sonlanırken umarım sizlere faydalı olmuştur. Katkı, soru ve görüşleriniz için bize yazın lütfen. Saygılarımla.