Bazı hastalarımız ve yakınları için hipofiz adenomu hakkında merak edilen noktalar var. Bu makalede, bu konunun temel noktalarını ele alarak sizlere bir bakış açısı sağlamaya çalışacağım. İyi okumalar! 

Çoğu hipofiz adenomu, farklı bir gerekçe ile yapılan beyin görüntülemelerinde tesadüfen saptanmaktadır. Çoğu yavaş seyirli ve iyi huyludur. Hatta bunlar başlangıçta rastlantısal olarak tespit edilen anlamına gelen “insidentaloma” olarak ifade edilmektedir. Toplumdaki sıklığı yaklaşık %10 civarında olduğu düşünülmektedir. 

Mikro ya da makroadenom ayrımı neye göre yapılır?

Görüntülemede tespit edilen boyuta göre karar verilmektedir. Eğer 10 mm’den küçük ise mikroadenom, 10 mm ve üzerinde ise makroadenom olarak isimlendirilir. 40 mm’den daha büyük olanlar ise dev adenom olarak ifade edilmektedir. 

Adenom tespit edildiğinde nasıl değerlendirilmelidir?

Makroadenom tespit edildiğinde kişinin yakınmaları ve bulguları değerlendirilmeli, gerekli ise görme alanı değerlendirmesi yapılmalı ve fonksiyon durumunu tespit etmek için hormon testleri yapılmalıdır. Mikroadenomlar için ise klinik değerlendirmede şüphe varsa hormon tetkikleri yapılması tavsiye edilir. Bu konuda ilk başvuruda tüm adenom hastalarına hormon testlerinin yapılmasına dair görüşler de mevcuttur. 

Hastalarda hangi şikayetlere neden olabilir?

Genellikle tesadüfen saptanıp herhangi bir şikayete neden olmamaktadır. Fakat adenom büyük olduğunda görme sinirlerini sıkıştırarak görme bozukluğuna neden olabilir. Ayrıca kişilerde baş ağrısı, regl olamama, ereksiyon problemleri, yorgunluk, kilo alımı, kilo kaybı, kabızlık, soğuğa tahammülsüzlük, eklem ağrıları, tansiyon düşüklüğü,  bulantı, kusma veya karın ağrısı görülebilir. Ancak unutulmamalıdır ki bu şikayetler birçok başka nedenden de kaynaklanabilir. Fonksiyonel olan yani hormon salgılayan adenomlarda ise fazla salgılanan hormonlara göre farklı şikayet ve bulgular görülebilmektedir. 

Hipofiz bezi ile alakalı başlıca hormonlar nelerdir?

Prolaktin (PRL), insülin benzeri büyüme faktörü-1 (IGF-1) , luteinize edici hormon (LH), folikül uyarıcı hormon (FSH), kortikotropin (ACTH), kortizol, TSH ve serbest T4.

Değerler yüksek çıkınca ne olacak?

Yüksek çıkan değere göre yaklaşım farklılık gösterebilmektedir. Hekim değerlendirmesi sonrası tanı kesinleşince ilaç veya cerrahi tedavi seçenekleri söz konusu olacaktır. 

Ne zaman ameliyat olunmalı?

• Adenoma bağlı görme alanında daralma varsa,
• Göz kaslarında felç (oftalmopleji) varsa, 
• Optik yani görme sinirleri sıkışmışsa, 
• Pituiter apopleksi (hipofiz bezi içerisine ani kanama) varlığında, 
• Takiplerde tümör boyutlarında olağandışı bir büyüme saptandığında cerrahi planlanabilir. 

Tekrar Hipofiz için görüntüleme yapılmalı mı? Ne zaman yapılmalı? Ne kadar sıklıkla yapılmalı?

Makroadenomlarda 6-12 ay sonra ilk kontrol yapılıp sonrasında takiplere yıllık devam edilebilir. Mikroadenomlar da ise özellikle 4 mm den küçük lezyonlarda kontrol görüntülemeye gerek yoktur. Daha büyük olanlarda ise 1-2 yılda bir görüntüleme takibi yeterli olacaktır. 

Umarım bu konuda sizlere yardımcı olabilmişimdir! Sizlere bu konuda daha fazla içerik sunmaya devam edeceğim. Bir sonraki yazımda görüşmek üzere, sağlıkla kalın!