Tiroid bezi nerededir? Ne işe yarar?

Tiroid bezi boynun ön bölgesinde adem elmasının altında soluk borusunun hemen önünde yer alan  yaklaşık 10-20 gram ağırlığında kelebek şeklinde tiroid hormonlarını salgılayan bir bezdir.  Beyinde yer alan hipofiz bezinden salgılanan TSH hormonu etkisi ile çalışır. 

Tiroid fonksiyon testleri hangileridir?

TSH (Tiroid uyarıcı hormon), T4 ve T3 hormonları olup serbest formları etkin olduğundan kandaki ölçümlerde genellikle serbest T4 ve serbest T3 hormonlarının ölçümü yapılmaktadır. 

Tiroid bezleri hızlı çalışırsa hangi şikayetlere neden olur?

Sıcağa tahammülsüzlük, ellerde titreme, çarpıntı, kaygılı olma, normal veya artmış iştaha rağmen kilo kaybı, bağırsak hareketlerinin sıklığında artış ve nefes darlığı görülebilmektedir. Ayrıca hızlı konuşma, aşırı hareketli olma durumu, ciltte kuruluk, kaşıntı, gözlerde yanma, batma, dışa doğru büyüme de tespit edilebilir. 

Hipertiroidi tetkiklerde nasıl tespit edilir?

TSH değerinin düşük, serbest T3 ve/veya serbest T4 değerlerinin normalden yüksek olması ile tespit edilebilir. 

Her hipertiroidi Graves midir?

Hayır değildir. Ancak en sık gözlenen tip Graves hastalığıdır. 

Graves hastalığı tanısı için kan tahlilleri yeterli midir?

Tiroid fonksiyon testleri ile hipertiroidi tespit edilen kişilerde ek tetkiklerde TSH reseptör antikoru (TRAb) vb testlerde pozitiflik yani yükseklik varsa hastaya Graves tanısı konulabilmektedir.

Sintigrafi ya da ultrason (USG) çekilmeli midir?

TRAb pozitifliği bulunmadığı durumlarda Graves hastalığı açısından şüphe devam ediyorsa ya da TRAb tetkikine ulaşım zorluğu söz konusu ile tiroid sintigrafisi ya da radyoaktif iyot (RAİ) uptake taraması yapılabilir. Renkli doppler USG ile uzman kişiler tarafından değerlendirilerek tanıya yardımcı olunabilir, ancak yapılması şart değildir. 

Graves’te AntiTPO ile AntiTG yüksek olabilir mi?

Evet olabilir. Çalışmalarda Graves hastalarının %80’inde AntiTPO; %30-40’ında ise AntiTG yüksekliğinin olabileceği gösterilmiştir. 

Graves’te göz ve cilt bulguları olabilir mi?

Graves hastalığında göz ve cilt bulguları olabilmektedir. Göz bulguları Graves hastalığı için endişe verici durumlardan biridir. Göz organının etkilenmesine göre çok ciddi tablolar karşımıza çıkabilmektedir. Hastaların ameliyat ve/veya radyoterapi ihtiyaçları olabilmektedir. Bu durum özellikle sigara kullananlarda daha kötü bir seyir gösterebilmektedir. 

Hipertiroidi nasıl tedavi edilir?

Tedavi için ilaçlar, radyoaktif iyot (Atom) tedavisi ve cerrahi seçenekleri söz konusudur. Tiroid hormonlarını yatıştırabilmek için başlangıçta ilaçlar tercih edilir.  Hastalığın tekrarlama ihtimali yüksek olduğundan yaklaşık 1-2 yıllık ilaç kullanımından sonra atom tedavisi veya ameliyat ile kesin tedavi planlanabilmektedir. 

Hangi ilaçlar ne zaman tercih edilir?

Metimazol veya Propiltiyourasil seçeneklerimiz bulunmakla birlikte her iki ilaç da kullanılabilmektedir. Gebelik döneminde özellikle ilk trimesterda Propiltiyourasil seçilirken diğer durumlarda genellikle metimazol öncelikle tercih edilmektedir. Bu antitiroid ilaçlar ile birlikte gebelik haricinde betabloker olarak ifade edilen şikayetleri rahatlatıcı ilaçlar da ek olarak kullanılmaktadır. 

İlaçlar hangi yan etkileri gösterir? Hangi yan etkiler görüldüğünde ilaçlara devam edilmez?

Raş denilen cilt döküntüsü, eklem ağrısı, kan hücrelerinde geçici azalmalar, sindirim sistemi rahatsızlıkları en sık görülen yan etkilerdir. Bunlardan dolayı ilaçların kesilmesi gerekmez.  Akyuvarların sayısında ani azalma (agranülositoz), kan damarlarında iltihabi durumlar (vaskülit), hepatit (karaciğer hastalığı) en çok korkulan nadir yan etkilerdir. Bu nedenle hastalara ciddi boğaz ağrısı, ateş yüksekliği, sarılık gibi şikayetlerinin olması durumunda ivedilikle hekimlerine başvurmaları önerilmelidir. Bu yan etkilerin gelişmesi durumunda ise ilaçlara devam edilemez.

Ameliyat mı radyoaktif iyot (Atom) tedavisi mi?

Günümüzde genellikle ciddi göz bulguları yoksa ya da gebelik planı (6 ay içerisinde) / gebelik söz konusu değilse öncelikle radyoaktif iyot (atom) tedavisi tercih edilmektedir. 

Ameliyat ya da radyoaktif iyot tedavisi sonrasında ilaç kullanılması gerekli mi?

Radyoaktif iyot tedavisi verildikten 4-6 hafta sonra tiroid fonksiyon testleri kontrol edilmelidir. Hipotiroidi geliştiğinde tedavisi düzenlenmelidir. Ameliyatta ise tiroid bezi tamamen alındığı için ameliyattan hemen sonra tiroid ilacı (levotiroksin) başlanmalı, 6-8 hafta sonra tetkikler kontrol edilerek doz ayarlaması yapılmalıdır. 

Yazıyı burada sonlandırırken hepinize sağlıklı günler diliyorum.